Тувагийн булшнаас олсны ургамал хэрэглэж байсан хамгийн эртний баттай нотолгоо илэрлээ
2,800 жилийн өмнөх скифийн язгууртны булшнаас олдсон үр, хүний үсний шинжилгээ олсны ургамлыг зан үйлд хэрэглэж байсныг харуулав.
Монголын баруун хилийн ойролцоох Тувад орших 2,800 жилийн өмнөх хаадын булшнаас эртний нүүдэлчид олсны ургамлыг (каннабис) сэтгэцэд нөлөөлөх зорилгоор хэрэглэж байсны хамгийн эртний, шууд нотолгоо илэрлээ. Судалгааны үр дүн 11 сарын 5-нд Science сэтгүүлд нийтлэгдэв.
Юу олов
Швейцарийн Берн их сургуулийн археологич Жино Каспари тэргүүтэй олон улсын баг өмнөд Сибирийн «Хаадын хөндий» гэгддэг нутагт орших Туннуг-1 хэмээх асар том булшны дов малтжээ. Энэ нь МЭӨ 8-р зууны үеийн скифийн морьт нүүдэлчдийн язгууртны оршуулга юм.
- Үр: модон авсанд оршуулсан хүмүүсийн дэргэдээс олсны ургамлын олон жижиг хар үр олдсон. Тэдгээрийн зургааг нүүрстөрөгчийн аргаар насжуулж, 2,800 орчим жилийнх болохыг баталжээ.
- Үс: хадгалагдан үлдсэн гөрмөл үсийг масс-спектрометрээр шинжилж, олсны ургамлын идэвхт бодисын задралаас үүсдэг каннабинол дунджаар нэг грамм үсэнд 0.56 микрограмм буюу 560 ppb агуулагдаж байгааг илрүүлсэн.
Зөвхөн үр нь тухайн ургамлыг мансууруулах зорилгоор хэрэглэж байсныг нотолж чадахгүй. Учир нь олсны ургамал идэвхт бодисоо янз бүрийн хэмжээгээр ялгаруулдаг. Харин хүний үснээс илэрсэн химийн ул мөр нь эдгээр хүмүүс уг бодист бодитоор өртөж байсныг, магадгүй зориуд хэрэглэж байсныг харуулж байгаа юм.
Ач холбогдол
Судлаачдын дүгнэснээр олсны ургамлыг Евразийн өргөн уудам нутагт сэтгэцэд нөлөөлөх чанарынх нь төлөө хэрэглэж байсан бөгөөд тодорхой зэрлэг сортууд нь байгалиасаа идэвхт бодис өндөр агуулдаг байсан байж магадгүй. Олдвор нь оршуулгын зан үйлтэй холбоотой бололтой.
Өмнө нь ч Төв Ази, Алтайн бүс нутагт олсны ургамлын үлдэгдэл олдож байсан. Тухайлбал Хятадын Турфан дахь 2,400–2,800 жилийн өмнөх булшнаас зан үйлд хэрэглэсэн ургамлын үлдэгдэл илэрч байжээ. Гэвч хүний биед хэрэглэснийг шууд харуулсан, нас нь баттай тогтоогдсон нотолгоо ховор байв. Судалгаанд оролцоогүй Манчестерийн их сургуулийн судлаач Рожер Форшоу уг ажил Төв Азийн төмөр зэвсгийн эхэн үеийн нийгэмд олсны ургамлыг хэрхэн хэрэглэж байсныг сонирхолтойгоор нээж байна гэж үнэлжээ.
Судлаачид одоо олдсон үрийн эртний ДНХ-г задлан шинжилж, ургамлыг тариалж байсан эсэх, эртний ертөнцөд хэрхэн тархсаныг тодруулахаар ажиллаж байна. Монголын нутагтай хиллэдэг бүс нутгаас гарсан энэ олдвор нь Их тал нутгийн нүүдэлчдийн соёл, зан үйлийг судлахад шинэ мэдээлэл нэмж байгаа юм.
Эх сурвалж: CNN, Science, Gizmodo, ScienceAlert, Economic Botany