Сансраас буцаж ирсэн хөлгийг агаарт «барьж авлаа»: SpaceX-ийн Starship сансрын нислэгийн түүхийг өөрчиллөө

Дэлхийг 14 удаа тойрсон 124 метрийн аварга хөлөг хөөргөх цамхгийн «савх» гаруудад баригдлаа. Энэ нь бүрэн дахин ашиглагддаг пуужин, Сар, Ангараг руу хийх аяллын шинэ эрин эхэлж буйн дохио.

Share
Сансраас буцаж ирсэн хөлгийг агаарт «барьж авлаа»: SpaceX-ийн Starship сансрын нислэгийн түүхийг өөрчиллөө

Техасын өмнөд хэсэгт 11 сарын 14-ний бүрхэг Бямба гарагийн үдээс хойш нэгэн аварга хөлөг үүлнээс цухуйн гарч ирэв. Дэлхийг 14 удаа тойрч, 22 гаруй цаг сансарт байсан SpaceX-ийн Starship сансрын хөлөг босоо байрлалд эргэн, хөдөлгүүрүүдээ асаасан чигтээ хөөргөх цамхгийн аварга «савх» гаруудын дунд аажмаар бууж, тэдгээрт баригдлаа. Хөдөлгүүрийн нүргээн тэр дороо цугласан олны баярын хашхираанаар солигдов.

Сансраас тойрог замаас буцаж ирсэн хөлгийн дээд шатыг агаарт барьж авсан нь хүн төрөлхтний түүхэнд анх удаа юм.

Дэлхийн хамгийн том пуужин

Starship бол 124 метр өндөр, дэлхийн хамгийн том, хамгийн хүчирхэг пуужин. Сар, Ангараг руу хүн, ачаа тээвэрлэх зорилготой бөгөөд хоёр шаттай: доод талын Super Heavy түлхэгч, дээд талын Starship хөлөг. Энэ удаагийн 15 дахь туршилтын нислэг 11 сарын 13-ны Баасан гарагт АНУ-Мексикийн хилийн ойролцоох Starbase баазаас хөөрсөн бөгөөд хөлөг 265 орчим км өндөрт дэлхийг тойрон нисч, Starlink сүлжээгээр дамжуулан сансар болон дэлхийн шууд дүрсийг илгээсээр байв. Энэ нь бүрэн хэмжээний Starship-ийн тойрог замд гарсан ердөө хоёр дахь нислэг юм.

Яагаад ийм хэцүү вэ

Сансраас буцаж ирэх нь сансрын нислэгийн хамгийн аюултай хэсэг. Хөлөг агаар мандалд асар өндөр хурдтай нэвтэрч, гаднах гадаргуу нь хэдэн мянган хэмд халдаг. Түүхэнд энэ үе шатанд олон эмгэнэлт явдал гарч байсан: 1967 онд Зөвлөлтийн «Союз-1» хөлгийн шүхэр нээгдээгүйгээс сансрын нисгэгч Владимир Комаров амь үрэгдэж, 2003 онд АНУ-ын «Колумбиа» хөлөг буцах замдаа задарч долоон нисгэгч бүгд амиа алдсан.

Starship-ийн хувьд даалгавар бүр ч хүнд: том хэмжээтэй, хүнд хөлөг агаар мандлын халалтыг даван туулж, дөрвөн жигүүрээ ашиглан чиглэлээ засаж, яг тодорхой цэгт, маш нарийн хугацааны дотор босоо байрлалд эргэх ёстой. Энэ бүхнийг нисгэгчгүйгээр, бүрэн автоматаар гүйцэтгэдэг. SpaceX буцах замдаа гурван хяналтын цэгийг давж, алдаа гарвал буулт цуцлах хэд хэдэн боломжтой байсан ч бүгдийг амжилттай давжээ.

Буусны дараа Илон Маск болон инженерүүд хөлгийг шалгаж, хамгийн чухал дулаан хамгаалалтын бамбай зэрэг бүх зүйл хэвийн ажилласан гэж мэдэгдэв. Маск X сүлжээнд «Ship 42» сайхан харагдаж байна гэж бичээд цамхаг дээрээс авсан зураг, бичлэг нийтэлжээ.

Бүрэн амжилт биш

Гэвч нислэг бүрэн амжилттай болсонгүй. SpaceX энэ удаа хоёр шатыг хоёуланг нь цамхгаар барьж авахыг анх удаа оролдсон. Хөлгийг сансарт гаргасны дараа буцаж ирсэн Super Heavy түлхэгчийн буцах шаталт түлшний түвшин бага гэсэн дохиоллын улмаас эрт зогсож, удирдлагын систем барьж авах оролдлогыг автоматаар цуцлан Мексикийн булан руу чиглүүлсэн. Түлхэгч далайн дээгүүр устгагдсан бөгөөд инженерүүд шалтгааныг шалгаж байна. SpaceX 2024 оны 10 сараас хойш түлхэгчийг цамхгаар гурван удаа амжилттай барьж авч байсан ч дээд шатыг хэзээ ч барьж байгаагүй юм.

Яагаад чухал вэ: сансрын нисэх онгоц

SpaceX сансрын салбарт ноёрхох болсон гол шалтгаан нь дахин ашиглах технологи. Falcon 9 пуужин 2010 оноос хойш 700 удаа хөөрсөн бөгөөд доод шатыг нь газардуулж дахин ашигладаг ч дээд шатыг далайд хаядаг. Starship-ээр Маск хоёр шатыг хоёуланг нь бүрэн, хурдан дахин ашиглах зорилго тавьжээ.

Сансрын дэд бүтцийн Loft Orbital компанийн инженер Нихарика Пателийн тайлбарласнаар бүрэн дахин ашиглагддаг хөлгийг богино хугацаанд засварлаж дахин нисгэх боломжтой болох нь нислэгийн давтамжийг огцом нэмж, зардлыг эрс бууруулна. Энэ нь нисэх онгоц дахин ашиглагддаг болсноор агаарын тээвэр нийтийн хэрэглээ болсонтой адил өөрчлөлт авчирна гэж тэр үзжээ.

Сар руу нэг алхам ойртлоо

НАСА сансрын нисгэгчдийг Саран дээр буулгахад Starship ашиглахаар SpaceX-тэй хэдэн тэрбум долларын гэрээ байгуулсан. НАСА-гийн захирал Жаред Айзекман энэ амжилтыг «бараг ид шид» хэмээн үнэлж, Сар руу нэг алхам ойртлоо гэж бичжээ. SpaceX ирэх жил НАСА-гийн хөлөгтэй залгах туршилт хийж, Саран дээр буух бэлтгэлээ турших төлөвлөгөөтэй. Дараагийн буюу 16 дахь нислэг Флоридагийн Кеннедийн сансрын төвд шинэчилсэн хөөргөх талбайгаас хөөрөх анхны Starship нислэг байж магадгүй.

Нислэгийн тайлбарлагч Дэн Хуот энэ агшныг сансрын нислэгийн «дутуу байсан холбоос», «ариун цом» гэж нэрлээд, Starship-ийг барьж авснаар бүх зүйл өөрчлөгдөнө гэж хашхирчээ.

Эх сурвалж: Al Jazeera, NBC News (AP), CNN, Latin Times, Philadelphia Inquirer