Portrait

Төрийн хар хүний насны дээд хязгаарыг эвдэж мэдэх эрхэм

Судлаач Д.Батмөнх 22,826 үзсэн0

УИХ-д нэр дэвшигчдийн тухай мэдээллийн хэрэгслүүд янз бүрийн таамаг дэвшүүлж, өөр өөрийнхөөрөө тайлбарлаж байна. Өдөр тутмын сонин хэвлэл, сайтуудад мэдээлэгдэж буй нэр дэвшигчдээс онцгой нэгэн эрхэм өөрийн эрхгүй анхаарал татна. Энэ бол УИХ-ын хамгийн ахмад гишүүн, мэргэшсэн парламентч Д.Дэмбэрэл юм. Сонин хэвлэл, цахим хуудсанд мэдээлсэнээр түүнийг Ховд аймагт болон нийслэлийн Сонгинохайрхан дүүрэгт өрсөлдүүлэхээр тус тус нэрийг нь зоожээ. Ийнхүү хоёр тойрогт нэрийг нь зоосон Д.Дэмбэрэлээс өөр нэр дэвшигч харагдсангүй. Хоёр туулай хөөлгөж, ацан шалаанд оруулах гээд байна уу, эсвэл аль нэг тойргийн сонгогчид битүүхэн хүсэмжлээд бор шувуу нисгээд байна уу, бүү мэд. Ямартай ч хэлсэндээ хүрдэг, амласанаа биелүүлдэг, олон таван үггүй  төрийн хар хүнийг энэ удаа бас л ачаа үүрүүлэх гээд даллаад байх шиг. Тэрээр УИХ-ын сонгуулиар МАН-ыг хоёр удаа цөөнх болсон хүндхэн цаг үед хоёуланд нь намдаа суудал авчирсан үнэ цэнэтэй, тулхтай улс төрч. Түүнтэй хамт УИХ-д сонгогдож   ажилласан МАН-ын 26 гишүүнтэй хүчтэй цөөнхийн багийг шижигнэсэн 50 залуусаар хүч сэлбэж энэ удаагийн УИХ-ын сонгуульд өрсөлдүүлэх магадлал өндөр  байна. Үндсэндээ, “төрд хэрэгтэй” хашир түшээд л тулалдаанд залуусаа авч ордог юм даа. Эрх баригч АН-ынхан ч эрхэм гишүүдээ дахин өрсөлдүүлэхээр нэр дэвшүүлж байгаа дуулдана.

Харин монголчууд бид долоо дахь удаагаа УИХ-ыг сонгож байгуулах гэж  байгаа хэрнээ нэр дэвшигчдийн ажил хэрэгч байдал, харьяалах нам, мөрийн хөтөлбөрийг нь сонирхохоосоо илүүтэй хоосон цэцэрхэж мэдэмхийрэх, өмнөх үеэ харлуулж үгүйсгэх хандлага гарч болзошгүй байдал ажиглагдаж байгаа нь харамсалтай. Зарим сонин хэвлэлд ахмадуудыг дорд үзсэн, үе үеийнхэнийг хооронд нь сөргөлдүүлсэн, дугаарлан эрэмбэлсэн маягийн юм нийтлэгдсэн байхад нөгөөд нь өмөөрч хамгаалсан зүйл ч харагдана.

Миний бодлоор аль болох олон ахмад, аль болох олон залуу хүн, аль болох олон эмэгтэйчүүд намынхаа шүүлтүүрийг даваад нэр дэвшигчээр тодроод ирвэл их л сайхан хэрэг болно. Энэ бол үндсэндээ сонгуулийн хувь тэнцүүлсэн холимог  хэлбэрийн нэг хувилбар юм шүү дээ. Иргэн хүн сонголтоо хийхэд өнгө өнгийн нэр дэвшигч байх нь тэдэнд улс төрийн сонголтын том боломжийг олгоно. Сонгуулийн пропарцианаль хэлбэр амьдралаас бүрэн арчигдчихаагүй, үйлчилж л байна. Тэртэй тэргүй намын хамт олны шалгуур, шүүлтүүрээр ороод гарч ирсэн нэр дэвшигчийг гоочлох нь өөрсдийгөө гутааж байгаагаас өөрцгүй юм. Монголчууд бид өөрсдийнхөө үнэ цэнийг хүндэтгэхгүй юм бол монгол хүнийг хэн ч дээдлэхгүй. Монголын парламентад хамгийн олон сонгогдсон Д.Дэмбэрэл гишүүнийг нас намбаар тохуурхаж басамжилсан мессеж нисгэх явдал ухамсартай, ухамсаргүй гарч л байна. Зарим хүн насыг тоо гэдэг. Миний хувьд нас бол мэдлэг, туршлага, тэсвэр тэвчээр, ур ухаан, ололт амжилт, хөгжил дэвшил юм гэж боддог. УИХ-ын найм дахь спикер, эрхэм гишүүн Д.Дэмбэрэл УИХ-д зургаан удаа сонгогдож, олон түмний итгэлийг дааж УИХ-ын ажлын бүхий л дов толгодыг дамжиж ажилласан явдал өөрөө монгол хүний оюун ухаан, бие бялдарын эрч хүч дэлхийн түвшинд хүрсэнийг харуулсан баримт нотолгоо биш юм гэж үү. Ийм  л хат суусан, сэтгэл зүтгэлтэй хүнийг УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшүүлэхээс биш энд нас хүйс огт хамаагүй. Хэрвээ эрхэм гишүүн Д.Дэмбэрэл долоо дахь удаагаа нэр дэвшиж, УИХ-д сонгогдвол түүхэнд монгол хүний улс төрийн насны дээд хязгаарыг эвдэж мэдэхээр байна. Одоогоос 62 жилийн тэртээ  монголын малчин ардын хүү, төр, нийгмийн нэрт зүтгэлтэн  Ж.Самбуу гуай 60 насыг дөнгөж шүргэж байх үедээ БНМАУ-ын Улсын Их Хурлын болон Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн даргаар сонгогдож, монгол төрийн торгон жолоог 18 жилийн турш барилцаж, нэгэн биеийн алжаалыг үл огоорон чин шударгаар, түвшин нуруутай зүтгэсэн. Ард түмний дунд монгол төрийн мэргэн өвөө хэмээн хүндлэгдэн мөнхөрсөн Ж.Самбуу гуайн энэхүү хүчин зүтгэл ХХ зууны монголчуудын нэгэн бахархал яахын аргагүй мөн. Энэчлэн хайрлан бахархах, хүндлэн дээдлэх үнэт зүйлс бидний монголчуудад олон бий.

Гэтэл улс орныхоо хөгжил дэвшил, тусгаар тогтнолын төлөө чин эрмэлзэл өвөртөлсөн нэр дэвшигчдийгээ нас намба, өндөр нам, урт богино хүзүү, шаамий эрүү, мини юбкаар нь гоочилж, басамжлан тохуурхах нь хүний өөрийн гэлтгүй хэтэрхий улс төржиж, хүн ёсны хязгаараас давсан сонгуулийн синдром эхэлж байгааг сануулна. Нэр дэвшигчийг ямар ч хамаагүй аргаар унагаж байж сэтгэл нь цадах  гээд байдаг бидний муухай араншин яван явсаар юунд хүргэхийг мэдэхгүй. Ямар ч байсан сонгуульд өрсөлдөгчдийн ил далд иймэрхүү хэнээрхэл хэмжээ хязгаараасаа давбал монголчууд бид сонгуулийн дараа  бахархах түшээдгүй, дээдлэн хүндлэх төр засаггүй, үнэ хүндгүй ард түмэн болчих юм биш биз гэсэн  эмзэглэл сэтгэлийг минь зовооно. Уг нь биднийг зовхи өөдөө, сэтгэлээр өөдрөг, уужуу сайхан хийморьлог ард түмэн гэдэгсэн дээ. Төрийн минь сүлд өршөө!

Судлаач Д.БАТМӨНХ

Сэтгэгдэл үлдээх